Muziek.nl

Essentieel: Jimi Hendrix

Leo Wubbolt | Achtergrondartikelen | 11 september 2009
Reacties(2)

Vanaf de eerste tonen die klinken is het de bezoekers van het Monterey festival duidelijk dat ze met een sensatie te maken hebben. Na de introductie door Brian Jones, gitarist van The Rolling Stones stort The Jimi Hendrix Experience haar tonen uit op het festivalpubliek dat met stijgende verbazing dit fenomeen aanschouwt. Het is nota bene een landgenoot, die nu vanuit Britse koninkrijk gelanceerd wordt.

Het is Chas Chandler die na een tip van Keith Richard’s vriendin Linda Keith in The Village James Marshall Hendrix opzoekt en overhaalt om mee te gaan naar Engeland. James speelt alleen blues, zingt niet en wil weten of Chandler Cream-gitarist Eric Clapton kent. Het bevestigende antwoord van Chandler trekt Jimi Hendrix over de streep.

The Jimi Hendrix Experience is snel gevormd met Noel Redding op bas en Mitch Mitchell op drums. The Who manager Kit Lambert weet niet hoe snel hij het trio gesigneerd moet krijgen op het nieuw te vormen label Track. De eerste single die de band uitbrengt is Hey Joe en Hendrix speelt het nummer in het programma Top Of The Pops in december 1966, terug te vinden op een cd met de vele BBC opnamen die hij voor de staatsomroep maakte. Engeland valt als een blok voor deze zwarte flamboyante Amerikaan die dingen op een gitaar

doet die nooit iemand anders had gedaan, zoals het gebruiken van feedback op twee snaren, melodie spelen op de andere vier en ook nog eens tegelijkertijd zingen. Het was nog nooit eerder vertoond.

In Nederland wil Hendrix bij zijn eerste TV optreden live spelen. De ramen trillen bijkans de sponningen uit en geschrokken studiomedewerkers rennen naar buiten, denkend dat een aardbeving het brave Hilversum teistert. Verplicht tot een playback verliest Jimi volledig zijn interesse en laat dat voor het oog van de camera’s blijken.

Voor het festival in Monterey wordt Jimi benaderd door John Phillips van The Mamas And the Papas, het moet zijn eerste grote triomf worden en dat wordt het ook. Jimi treedt op naast acts als Otis Redding, Janis Joplin en labelgenoot The Who.

De negen tracks lange set is een mengeling van covers en eigen werk met als afsluiter Chip Taylor’s Wild Thing, een nummer dat Hendrix graag gebruikte om helemaal uit te freaken op zijn gitaar. Het was zeer geschikt om het Amerikaanse volkslied erin te verwerken; hier begint de gitaar solo met de melodie van Strangers In The Night. Het publiek, waaronder veel popsterren blijft totaal onthutst achter als Jimi zijn Stratocaster in de fik steekt en de set afsluit.

Het optreden in Monterey wordt de opmaat naar een korte, maar heftige carrière en levert in feite maar vier reguliere studio albums op, een aantal singles, een rits registraties van live optredens en een duizelingwekkend aantal studio jams en spontane sessies. Van de laatste zijn veel in allerlei vorm op de markt verschenen, want de spoelenrecorder liep altijd. Het maakt het voor de niet ingewijde moeilijk te kiezen wat de moeite van het aanschaffen waard is.

Net zo snel als zijn opkomst, verdwijnt legende Hendrix abrupt van het toneel door in september 1970 te overlijden in het bed van zijn vriendin. Gestikt in zijn eigen braaksel luidt de officiële lezing, hoewel bijna 40 jaar na zijn dood toch weer de geruchten de kop opsteken over een andere doodsoorzaak.



Direct na zijn dood begon Polydor met de cash-in door het uitbrengen van overbodig materiaal, afgebroken opname sessies, oninteressante demo’s aangevuld met de overbekende nummers. Jarenlang moesten de fans het doen met mono-takes, terwijl bekend was dat er stereo opnamen op de planken lagen. Iedere noot die hij ooit speelde met andere artiesten staat inmiddels op LP of CD. Ook de bootleggers, de mensen die ooit uit ideële motieven vooral live muziek uitbrachten, deden als ware het bankiers aan het gegraai mee. Lang is er gesteggeld over de rechten van de muziek. Inmiddels zijn deze in handen van de Hendrix-familie, maar ook zij hebben dollartekens in de ogen.

De essentiële muziek staat op de studio albums die bij leven en welzijn uitkwamen. Sinds de opkomst van de DVD en andere beeldformaten is er gelukkig voldoende beeldmateriaal te vinden voor diegenen die het allemaal gemist hebben. En dat zijn de meesten. Rest ons de wetenschap dat er sindsdien nooit meer een artiest opgestaan is met de impact en intensiteit van deze man uit Seattle. De muziekwereld zou nooit meer hetzelfde zijn.

---

Are You Experienced (1967)
Het begint met het rudimentaire, maar onmiskenbaar talentvolle Are You Experienced uit 1967; een plaat die nog maar een fractie laat horen van de ongekende mogelijkheden van het multitalent Hendrix. De plaat is niet voor de volle 100 % geslaagd, maar laat al enigszins horen in welke richting Hendrix zal gaan. Space achtige geluiden en effecten, een duidelijke voorliefde voor liedjes die te maken hebben met het heelal gaan hand in hand met de blues in Red House en het slepende Foxy Lady. De hitsingle Hey Joe staat er niet op; een leemte die later wordt gevuld door de lp Smash Hits.

Axis: Bold As Love (1968)
De klaphoes van de Track/Polydor LP laat op de binnenkant de zwart-wit foto zien van een zelfverzekerde artiest, die brutaal de camera inkijkt. De plaat begint met het pakkende jazzloopje in Up From The Skies na het spacy intro met het vermakelijke mini interviewtje van een radio dj met een alien. Jimi bevestigt met deze plaat zijn nieuwbakken status. Eigen composities deze keer; plus She’s So Fine van bassist Noel Redding . Luister naar de gitaarpartijen in Little Wing; de power chords in Spanish Castle Magic en het fatalistische Castles Made Of Sand. Eric Clapton covert Little Wing en maakt daarmee de cirkel rond; de bewierookte neemt een nummer op van de bewonderaar.

Electric Ladyland (1968)
Nog voordat opvolger Electric Ladyland in de bakken staat is er al opschudding over deze monumentale dubbel-LP. Platenmaatschappij Track heeft bedacht de klaphoes te sieren met een aantal vrouwelijke naakten.  Fotomodellen brutaal de camera inkijkend; in Amerika waar de plaat op het Reprise label moet uitkomen, krijgen de verantwoordelijke platenbonzen er zowat een rolberoerte van en spreken de ban uit over de hoes. Hendrix zelf is eveneens niet te spreken over de hoes, maar kan er niets aan veranderen. Uiteindelijk sieren de naakten alleen in de UK en het Europese vasteland de hoes. Puriteins Amerika kan gerust gaan slapen; een onschuldige groepsfoto prijkt op de uiteindelijke Amerikaanse uitgave. Rockcritici beschouwen het album tot één der besten ooit gemaakt door een artiest. Vanaf And The Gods Made Love tot en met het epische Moon, Turn The Tides….Gently, Gently Away maakt de plaat vanaf het begin een verpletterende indruk. De feedback giert van links naar rechts en weer terug door de stereo kanalen heen. Gitaarpartijen beginnen aan twee kanten om elkaar ergens in het midden te kruisen om vervolgens aan de andere kant het oor uit te vliegen. Optimaal wordt gebruik gemaakt van de nieuwe technologie die stereo heet en nog lang niet uitontwikkeld is. Beluisteren met een koptelefoon doet je belanden in een waanzinnige wereld van geweld, acid en harde sex. Wat een sensatie. Gasten als Steve Winwood, Al Kooper en Buddy Miles schuiven aan bij de opname en moeten beseft hebben dat hier een bijzondere artiest aan het werk is. Voor het eerst produceert Hendrix alles zelf, met behulp van engineer Eddie Kramer. De single All Along The Watchtower staat geboekt als de eerste stereo-single die ooit uitkwam en laat horen dat Hendrix niet te beroerd is nummers van anderen (Bob Dylan) te spelen. Burning Of The Midnight Lamp is een grote acid-trip en in 1983 hoor je een melancholieke Hendrix die de muzikanten alle ruimte tot improvisatie geeft.

Smash Hits (1970)
Voor wie alleen de hits wil, aangevuld met wat b-kantjes.

---

Essentieel op DVD

Band Of Gypsys (1970)
Net zo’n sensatie als het studiowerk was een live optreden van de Experience. Hendrix behandelde zijn gitaar als zijn grootste liefde, likte de snaren, speelde met zijn tanden; gelardeerd met het geluid van een donderende bas en een geselende drum. Na Electric Ladyland wil Hendrix verder; hij gaat op zoek naar andere muzikanten en op oudejaarsavond 1969 staan Buddy Miles en Billy Cox samen met Jimi op het podium van de Fillmore East in New York. Machine Gun ratelt door de catacomben van het gigantische complex, twee shows bevestigen de kwaliteit van de nieuwe Hendrix, met zijn Band Of Gypsys. Machine Gun duurt bijna een kwartier en verwijst genadeloos naar het wespennest waar Uncle Sam op dat moment zijn hoofd ingestoken heeft, Vietnam. Gelukkig te bewonderen op DVD.

Woodstock (1970)
Flarden van het optreden waren al te bewonderen op de Woodstock uitgaves op LP, CD en film maar de DVD release uit 2005 laat het volledige concert zien, voorzien van een 5.1 en 2.0 geluidsmix. Rariteit in deze uitgave is A Second Look DVD, gefilmd door amateur Albert Goodman, waar beelden te zien zijn die de professionals hadden gemist.

De Dick Cavett Show (2002)
Jimi was een regelmatig terug kerende gast in deze Amerikaanse primetime talkshow. Hoewel er weinig muziek op de DVD staat is het toch een bezienswaardig document gezien de humoristische conversaties tussen Hendrix en zijn gastheer.