Muziek.nl

Jimi Hendrix: Tijdloze vernieuwer

John van der Veer | Achtergrondartikelen | 11 september 2009

Als James Marshall Hendrix op vrijdag 18 september 1970 overlijdt, slechts 27 jaar jong, is het al duidelijk dat een groot gitarist is heengegaan. Hoe groot, zal pas blijken in de decennia na zijn dood. De genialiteit van de musicus en de enorme impact van zijn spel, worden evident bij alle generaties gitaristen die na het korte bestaan van de legende tot leven zijn gekomen. Bijna veertig jaar na zijn dood is de muziek van Jimi Hendrix nog altijd springlevend, een unieke samensmelting van uiteenlopende stijlen en onnavolgbaar gespeeld door de maestro.

Jimi Hendrix

Welke gitarist is niet door Jimi Hendrix beïnvloed? Ok, het spel van Eddy Christiani vertoont weinig tot geen trekken van het genie. Andres Segovia beschouwde alle elektrische gitaren als stofzuigers, omdat er een snoer aan zit; ook bij hem is het niet waarschijnlijk dat er sporen zijn te vinden. De gevorderde leeftijd van beide heren (Segovia overleed in 1987 op zijn 94-ste; Eddy Christiani, ook al een eindje in de negentig, is onlangs met pensioen gegaan) zal ongetwijfeld ook een rol spelen. Maar verder? Zelfs Paco de Lucia, de onbetwiste grootmeester van de flamencogitaar hoort en erkent de duende van de flamenco in het elektrische geweld van Jimi Hendrix. Alle gitaristen die ook maar iets gedaan hebben met feedback (het terugkoppelen van de geluidsgolven van de gitaarluidspreker op de trilling van de snaar, zodat de toon onbeperkt blijft doorklinken) zijn beïnvloed door het werk van Hendrix. Dat houdt in dat

alle generaties rockgitaristen, van de eerste rockbands, via de hard rock, heavy metal, speed metal, death metal , thrash en wat dies meer zij, schatplichtig zijn aan die ene gitarist. Vrijwal alle bekende rockgitaristen komen er dan ook rond voor uit dat ze Hendrix zeer hoog, zo niet bovenin, het vaandel hebben staan. Edward van Halen, Steve Vai, Joe Satriani, Steve Lukather, Robin Trower, Jeff Beck, Michael Schenker, Uli Roth, Slash, Prince, Kirk Hammett, Mike Landau en noem ze maar op: zodra Jimi Hendrix ter sprake komt wordt de loftrompet afgestoken.

---

Hendrix heeft slechts vier jaar meegelopen aan de top van de muziekwereld. In die tijd heeft hij slechts vijf officiële albums uitgebracht. Wat maakt deze gitarist zo bijzonder dat hij zo’n invloed blijkt te hebben op zoveel generaties gitaristen? De studioalbums blinken niet bepaald uit door een bijzondere productie, zijn Fender Stratocaster klinkt bovendien vrij dunnetjes op al het studiowerk. De opgenomen solo’s zijn aardig, maar niet bijster flitsend, zeker naar huidige maatstaven. Hoewel een uitstekend componist, heeft Hendrix maar weinig nummers op zijn naam staan. Voor een groot deel leunt hij op covers van het werk geschreven door John Lennon, Paul McCartney, Van Morrisson en Bob Dylan, om de bekendsten te noemen. Wat overigens niet wegneemt dat een aantal van zijn composities ware juweeltjes zijn: Burning Of the Midnight Lamp, Purple Haze, Voodoo Chile, The Wind cries Mary, Little Wing. Na zijn dood zijn talloze meer of minder legale uitgaven van zijn werk verschenen. Verreweg de meeste bootlegs en heruitgaven kun je betitelen als: rotzooi . Iets dat Hendrix overigens als eerste zou beamen, gezien het vele werk van zijn hand dat de gitarist tijdens zijn leven heeft afgekeurd, en het civiele proces dat hij heeft gevoerd tegen Curtis Knight. Met laatstgenoemde heeft Hendrix de nodige opnames gemaakt en vervolgens alles naar de prullenbak verwezen. Curtis Knight bracht de sessies toch uit, tot ongenoegen van de gitarist. Hendrix heeft via de rechter geprobeerd publicatie en distributie te verhinderen, helaas - gezien de inderdaad bedroevende kwaliteit van de drie LP’s met zanger Knight - zonder succes.

---

Het proces zegt veel over de mens en artiest Jimi Hendrix, maar verklaart niet waarom de gitarist zo legendarisch is geworden. Dat wordt pas duidelijk als je de goede live-opnamen beluistert. Wat Hendrix op het podium uithaalt met een Fender Stratocaster, een batterij Marshall versterkers (de analogie met zijn tweede naam is toeval, hoewel vele fans daar anders over denken) en een paar effectpedalen is ronduit verbijsterend. Als een impressionistisch componist op wie Claude Debussy en Maurice Ravel jaloers zouden zijn, doorspekt Jimi Hendrix het Amerikaanse volkslied Star Spangled Banner met oorlogsgeluiden (Woodstock) om zijn ongenoegen over de Vietnam-oorlog kenbaar te maken, bezweert hij zijn gitaar als een overtuigend magiër in Voodoo Chile (Live at the Fillmore East) en imiteert de salvo’s van een machinegeweer in Machine Gun (Band of Gypsys, met Buddy Miles). Zelfs de meest natuurgetrouwe versies nà Hendrix, met die van de al even briljante, Hendrix-adept en weergaloos bluesgitarist StevieRay Vaughan voorop, komen niet in de buurt van de zeggingskracht van de originele (live!)versies.

Nog overtuigender dan zijn verbeelding van concrete begrippen is Hendrix’ interpretatie van de blues. Als pril gitarist imiteert hij het werk van Muddy Waters en Robert Johnson, een invloed die hij nooit meer zou kwijtraken. Een andere stroming die vroeg in zijn carrière aan de oppervlakte van zijn spel verschijnt is de soul, met name onder invloed van Sly & the Family Stone. (De combinatie van soul en blues vindt je overigens op exact dezelfde wijze terug bij Prince, en dan niet alleen bij zijn composities en zangstijl, maar ook in zijn gitaarstijl. Hendrix heeft in alle opzichten model gestaan voor de gitaarsound van de Midget uit Minneapolis!). Deze ‘roots’, gekoppeld aan het psychedelische gebruik van de mogelijkheden van elektronica op het podium, hebben geleid tot bluesinterpretaties die tot op heden nog geen beter equivalent hebben opgeleverd. Voorbeelden zijn Red House (er zijn er vele, de versie op Hendrix in the West is mijn persoonlijke favoriet) en Bleeding Heart, onder andere verschenen op The Jimi Hendrix Concerts.

Blues, soul en psychedelische muziek. Op de laatste live-opname van Jimi Hendrix (Woodstock) is een spontaan ingezette blues te horen (die later de titel Villanova Junction zou krijgen) waarin volgens sommigen te horen is welke kant Jimi Hendrix op zou zijn gegaan als hem meer jaren waren vergund: de jazz. Jimi Hendrix, tijdloze vernieuwer van de elektrische gitaar, kunnen we het niet meer vragen. Luister en oordeel zelf.

Klik hier voor de Essentieel van Jimi Hendrix.