Muziek.nl

Nina Simone

Jan Douwe Kroeske

De laatste dag van het muziekjaar 2008: Op de achtergrond draait Radio 2 met de Top 2000, op mijn koptelefoon loopt KinkFM mee en linksom achteruit kijk ik naar de dvd van “The Nina Simone Story” (RCA Legacy 88697110092).

Was een kadootje dat ik mezelf gaf bij mijn bezoek aan Londen, een week of 2 geleden. Mijn dochter van 14 wilde graag met me naar het vethippe Abercrombie & Fitch. En om mezelf weer een beetje in balans te trekken zei ik haar “Als we bij A & F zijn geweest doen we daarna HMV”. Een gulle knipoog, als akkoord-teken was mijn deel. Na de 188 pond bij Abercrombie kocht ik dus voor mezelf de nieuwste Nina Simone-uitgave. Als je het 4cd-pakketje ziet dan moet je meteen constateren dat het er wel wat gelikter uit had mogen zien. Wat meer grandeur voor de unieke Nina Simone was op zijn plaats geweest. Maar ja, ik snap de erven Nina Simone ook wel weer; Simone heeft veel schade in haar leven aangericht, in haar directe maar ook indirecte omgeving.

Uiteindelijk stierf ze in eenzaamheid nadat ze de laatste 10 jaar van haar leven als Europese of Afrikaanse ingezetene een nieuw leven had proberen op te bouwen. Iets wat niet gelukt is. Vandaar waarschijnlijk die sepia-zwarte hoes met die heel kleine, nauwelijkse leesbare lettertjes. Wat voor vrouw was dat nou eigenlijk, die Nina Simone. Dochter van een ambitieuze kerkvoorgangster, vader had vrijwel geen enkele betekenis in haar leven, haar moeder blokkeerde haar in haar vrijheid. Het streven naar de ultieme vrijheid ging zo ver dat ze uiteindelijk haar gelijke vond in Dr. Martin Luther King. Datzelfde vrijheidsbeeld maakte dat ze zich te vaak een slavin in een mannenwereld voelde en zich daar keihard tegen verzette. Als Nina Simone nog geleefd had, dan had ze in 2008 eindelijk rust gevonden met de uitverkiezing van Barack Obama als eerste zwarte president van haar land.

Maar helaas... Nina Simone heeft dat niet mee mogen maken. Wat rest is natuurlijk haar muziek, maar minstens zo aangrijpend zijn de verhalen over haar soms onmogelijke persoonlijkheid, haar voortdurende jachtige leven (met een dochter, die haar moeder maar zelden zag) dat in het teken stond van zoektocht naar gelijkbehandeling van zwarten, waar ze ook kwam. In de carriere van Nina Simone zit ook een Nederlandse “angle”: ze woonde in ons land, ervoer Nederland als een oase aan rust waar ze veel meer vrijheid ervoer dan in haar geboorteland. Nederland was ook het land waar ze voor de firma Philips haar mooiste opnames maakte, hierbij aangemoedigd door een Nederlandse fan die haar tot vlak voor haar dood in 2003 aanspoorde om muziek te blijven maken.

In 2009 zal de naam Nina Simone nog vaak klinken, misschien zullen we haar wel horen in de inauguratie van Obama. Ondertussen kijk en luister ik naar de bijzondere cd- en dvd-set “The Nina Simone Story”. En net voordat het nieuwe jaar haar intrede doet bestel ik in Amerika de dvd“Nina Simone Live in 65 and 68 (Jazz Icons-Reelin In The Years NAX 052.119014), waar zowaar de naam van de Vara aan kleeft: de helft van die plaat werd gefilmd in ons kouwe kikkerland.